Hoogrisico-regels AI-verordening uitgesteld tot december 2027

Opleidingsorganisaties die AI inzetten bij toelating, beoordeling of examentoezicht hebben ruim een jaar extra gekregen. De verplichtingen voor hoogrisico-AI-systemen uit bijlage III van de AI-verordening treden niet in werking op 2 augustus 2026, maar op 2 december 2027.

Het uitstel is geregeld in de zogeheten digitale omnibus voor AI, bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie op 24 juli 2026 als verordening (EU) 2026/1744 en in werking getreden op 27 juli 2026. Voor hoogrisico-systemen die zijn ingebouwd in producten, de categorie uit bijlage I, schuift de datum van 2 augustus 2027 naar 2 augustus 2028.

Waarom het schuift

De reden is niet politiek maar technisch. De Europese normalisatie-instellingen CEN en CENELEC werken aan de technische normen waarmee aanbieders kunnen aantonen dat ze aan de verordening voldoen en die normen zijn niet af. Zonder normen weet een organisatie niet wat "voldoen" concreet betekent en kan een toezichthouder er ook niet op handhaven. Het uitstel koopt tijd om dat gat te dichten.

Waarom dit onderwijs raakt

Bijlage III wijst categorieën aan waarin een AI-systeem als hoogrisico geldt. Onderwijs en beroepsopleiding staan daar tussen, naast onder meer biometrie, kritieke infrastructuur, werkgelegenheid, rechtshandhaving en grensbeheer. Binnen die onderwijscategorie gaat het om systemen die worden gebruikt bij toegang of toewijzing tot opleidingen, bij het beoordelen van leerresultaten, bij het bepalen van het passende opleidingsniveau en bij het monitoren van gedrag tijdens toetsen.

Dat is precies het rijtje waar digitale examinering en adaptief toetsen in vallen. Een aanbieder die geautomatiseerd nakijkt, die een niveau-indeling laat bepalen door een model of die proctoringsoftware inzet, zit in die categorie. De verplichtingen die daarbij horen zijn zwaar: risicobeheer, datakwaliteit, technische documentatie, logging, menselijk toezicht, nauwkeurigheid en robuustheid en registratie.

Wat wél doorgaat op 2 augustus 2026

Het uitstel geldt alleen voor de hoogrisico-verplichtingen. De transparantieverplichtingen uit artikel 50 blijven staan en gelden vanaf 2 augustus 2026. Die verplichten kort gezegd tot openheid: mensen moeten weten dat ze met een AI-systeem te maken hebben en kunstmatig gegenereerde of gemanipuleerde inhoud moet als zodanig herkenbaar zijn.

Voor een opleider is dat de praktische kant. Een chatbot die deelnemers begeleidt, automatisch gegenereerde feedback of gegenereerd beeld- en geluidsmateriaal in lesstof valt onder de openheidseis, ook nu de zware hoogrisico-verplichtingen zijn opgeschoven.

Ook de verplichting rond AI-geletterdheid uit artikel 4 valt buiten het uitstel. Daarover schreven we in AI-geletterdheid blijft een verplichting, in aangepaste vorm.

Wat je nu zou doen

Uitstel is geen afstel en de tussenliggende periode is korter dan hij lijkt. Drie dingen zijn nu al zinvol.

Maak een inventarisatie van waar in je processen AI zit. Niet alleen de systemen die je zelf bouwt, maar ook functies die leveranciers stilzwijgend aan bestaande software hebben toegevoegd. In de praktijk blijkt die tweede categorie de grootste.

Bepaal per toepassing of hij raakt aan toelating, beoordeling of toezicht. Dat is de scheidslijn tussen "hoogrisico" en "gewoon een hulpmiddel" en die scheidslijn bepaalt hoeveel werk je in 2027 hebt.

Leg vast wat je leverancier belooft. Als de verplichting bij de aanbieder van het systeem ligt, wil je dat contractueel geregeld hebben voordat december 2027 in zicht komt. Neem het punt mee in inkooptrajecten, zoals beschreven in opleidingen inkopen onder de drempel.

De boetes in de verordening lopen voor overtredingen van verplichtingen voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken op tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, waarbij het hoogste bedrag geldt. Dat is de reden om het serieus te nemen, ook met een datum ver weg.