Opleiders en freelance trainers: wat er dit jaar veranderde aan de handhaving

Opleidingsbedrijven werken bijna allemaal met freelance trainers. Dat model staat onder druk sinds de Belastingdienst de handhaving op schijnzelfstandigheid weer heeft opgepakt. Dit jaar is er iets veranderd in wat er bij een fout kan volgen en dat verschil is voor de risicoafweging belangrijk.

De stand van dit jaar

Naheffingen loonheffingen over perioden vanaf 1 januari 2025 zijn volledig mogelijk. Dat is de kern van het financiële risico en dat is niet veranderd. Wordt een arbeidsrelatie achteraf als dienstbetrekking aangemerkt, dan kan er over die periode worden nageheven.

Verzuimboetes worden in 2026 niet opgelegd. Dat is het restant van de zachte landing waarmee de handhaving in 2025 begon.

Vergrijpboetes kunnen sinds 1 januari 2026 wel weer worden opgelegd, bij opzet of grove schuld en die kunnen zowel bij de opdrachtgever als bij de zzp'er terechtkomen. Dat is de wijziging ten opzichte van vorig jaar.

In de aanpak begint de Belastingdienst bij een vermoeden in beginsel met een bedrijfsbezoek, bedoeld om de situatie te bekijken en uitleg te geven. Daarna kan een waarschuwing volgen. De nadruk ligt op correctie via naheffingen, niet op boetes.

Waarom opleidingsbedrijven kwetsbaar zijn

De criteria draaien om gezag, persoonlijke arbeid en beloning en om de vraag of de werkzaamheden zijn ingebed in de organisatie. Precies op dat laatste punt zit de opleidingsbranche ongemakkelijk.

Een trainer die jaar in jaar uit hetzelfde vaste programma van jouw organisatie geeft, met jouw materiaal, op jouw locatie, volgens jouw draaiboek, aan jouw klanten, onder jouw naam en die daarvoor het grootste deel van zijn omzet ontvangt, ziet er van buiten uit als een medewerker. Dat het contract iets anders zegt, is niet doorslaggevend. Er wordt gekeken naar hoe het in de praktijk gaat.

Omgekeerd staat een trainer die met eigen programma en eigen methode wordt ingehuurd voor een afgebakende opdracht, die meerdere opdrachtgevers heeft, die eigen materiaal en tarief hanteert en die zich kan laten vervangen, er beduidend sterker voor.

Wat je kunt doen zonder je model overhoop te gooien

Begin met een inventarisatie op omzetafhankelijkheid. Welke trainers halen meer dan de helft van hun jaaromzet bij jou? Dat is niet zelf een wettelijk criterium, maar het is wel de beste voorspeller van waar een discussie ontstaat.

Kijk daarna naar de inbedding. Staat de trainer op de teampagina, in het interne rooster, in de bedrijfstelefoonlijst, in de nieuwsbrief als collega? Dat zijn signalen die zwaarder wegen dan menigeen denkt.

Leg vast wat de trainer zelf inbrengt. Eigen programma, eigen materiaal, eigen kwalificaties, eigen aansprakelijkheidsverzekering. Als de trainer wezenlijk iets meebrengt dat jij niet hebt, is dat het sterkste argument.

Herzie het tarief niet stiekem naar beneden om het verschil met loondienst te verkleinen. Een marktconform tarief dat duidelijk boven een uurloon ligt, hoort bij ondernemerschap.

Wat er nog komt

Het kabinet heeft aangekondigd het verduidelijkingsdeel van de aangekondigde wetgeving over beoordeling van arbeidsrelaties te schrappen en in plaats daarvan met een nieuwe wet voor zelfstandigen te komen, die duidelijker regels moet geven. Zolang die er niet is, blijft de beoordeling gebaseerd op de bestaande criteria en op rechtspraak.

Voor opleidingsbedrijven die aan overheden leveren speelt hier nog iets bij: opdrachtgevers stellen in aanbestedingen steeds vaker eisen aan de contractvorm van uitvoerende professionals. Zie opleidingen inkopen onder de drempel.