Toegankelijkheid: welke opleiders er wel en niet onder vallen

Sinds 28 juni 2025 moeten bedrijven bepaalde digitale producten en diensten toegankelijk aanbieden. De grondslag is de Europese toegankelijkheidsrichtlijn, in Nederland omgezet in wetgeving over toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten. De technische maat is de WCAG-richtlijn, versie 2.1, op de niveaus A en AA.

In de vakpers wordt dat vaak vertaald naar "e-learning moet nu toegankelijk zijn". Dat is te kort door de bocht en het leidt tot verkeerde beslissingen. De wet somt sectoren en dienstsoorten op en zelfstandige bedrijfstrainingen staan daar niet als eigen categorie tussen.

Twee routes waarlangs je er toch onder valt

Elektronische handel. Verkoop je opleidingen via een webshop of een online bestelproces aan consumenten, dan is dat elektronische handel en valt het verkoopkanaal onder de eisen. Dat gaat over het bestelproces, de productinformatie, de betaalpagina en de bevestiging. Veel opleiders die zichzelf zakelijk noemen, verkopen in de praktijk ook aan particulieren via de site. Dan geldt het.

Digitale content. De richtlijn raakt e-books en audiovisuele mediadiensten. Lesmateriaal dat je als e-book levert of videomateriaal dat je via een dienst aanbiedt, kan daarmee in beeld komen. Hier hangt veel af van de vorm waarin je levert.

Daarnaast is er een derde route die geen wet is maar wel bindend: inkoopvoorwaarden. Overheden en grote organisaties nemen toegankelijkheidseisen op in aanbestedingen en raamovereenkomsten. Wie levert aan een gemeente, een zorginstelling of een groot bedrijf, krijgt WCAG-eisen langs die weg, ongeacht of de wet je rechtstreeks raakt. Zie ook nieuwe drempelbedragen voor Europees aanbesteden.

De uitzondering voor micro-ondernemingen

Voor diensten geldt een uitzondering voor micro-ondernemingen: minder dan tien werknemers en een jaaromzet of jaarlijks balanstotaal van ten hoogste twee miljoen euro. Veel kleine opleiders vallen daarmee buiten de directe verplichting.

Twee kanttekeningen. De uitzondering is een uitzondering voor de dienstverlener, niet voor de opdrachtgever die eisen stelt. En de grens is klein: één werknemer erbij en de vrijstelling vervalt. Bouwen op de uitzondering is dus geen strategie, hooguit uitstel.

Wat het in de praktijk betekent

De WCAG-eisen op niveau AA komen neer op een beperkt aantal terugkerende dingen. Voldoende contrast tussen tekst en achtergrond. Alle functies bedienbaar met het toetsenbord. Een zichtbare focus, zodat je ziet waar je bent. Alternatieve tekst bij beeld dat informatie draagt. Ondertiteling bij video met gesproken inhoud. Formuliervelden met een gekoppeld label en foutmeldingen die in tekst staan en niet alleen in kleur. Een logische kopstructuur.

Voor bestaand lesmateriaal is ondertiteling meestal de grootste kostenpost, zeker bij een videobibliotheek die over jaren is opgebouwd. Voor nieuw materiaal is het vooral een kwestie van afspraken vooraf. Wie ondertiteling in het productieproces zet, betaalt een fractie van wat het achteraf kost.

Wie is verantwoordelijk als je een platform huurt

Dat is de vraag die het vaakst blijft liggen. Draai je je opleidingen op software van een leverancier, dan is de toegankelijkheid van die omgeving deels een eigenschap van dat product en deels een gevolg van hoe jij het inricht. Contrast en toetsenbordbediening zitten in het product. Alternatieve teksten, ondertitels en kopstructuur zitten in wat jij erin zet.

Vraag je leverancier om een toegankelijkheidsverklaring of een conformiteitsrapport en leg vast wie wat oplost. Doe dat bij de contractverlenging, want dat is het enige moment waarop je onderhandelingspositie hebt.